Son Mucit

Türkiye’de yıllardır işsizlik sorunu da var, aradığını bulamama sorunu da var. Şirketler sürekli bir yetenek arayışı halinde. Peki iş arayan ile işveren neden bir türlü kavuşamıyor? 

YETENEK AÇIĞI EN ÇOK NEREDE?

ManpowerGroup Yetenek Açığı Raporu 2024’e göre Türkiye’de yüzde 78 ile en çok taşımacılık ve lojistik, otomotiv, tüketim ürünleri, hizmetleri ve sağlık yaşam bilimleri sektörlerinde yetenek açığı yaşanıyor. Hemen ardından yüzde 70-77 aralığında yetenek açığı ile bilgi teknolojileri, endüstriyel ürünler, iletişim teknolojileri, enerji, altyapı hizmetleri, finans ve emlak sektörleri geliyor. 

GRİ YAKA AÇIĞI KRİTİK! 

Son yıllarda çokça duyduğumuz “Gri Yakalılar”, üretim hattında veya teknik destek bölümlerinde çalışan “Mavi Yakalılar” arasından yetişmiş, mesleki eğitimlerini sürdürüp kendini geliştiren çalışanlar iş dünyasının merceğinde…Zaman içinde çalıştıkları alanla ilgili olarak belirli bir eğitim almış olmalarının yanı sıra meslek liselerinden mezun olarak emek yoğun görevler üstlenerek, iş hayatına atılmış çalışanları da “Gri Yakalılar” olarak tanımlanıyor. Gri Yaka çalışanların, tecrübe ve donanımlarının yanında, eğitimleri ile birçok sektörde kıymetli olduklarını söyleyebiliriz. Tecrübe, donanım ve eğitim kazandıktan sonra Mavi Yaka’dan Gri Yaka’ya geçiş düşünüldüğünde, genel olarak orta yaşlarda daha fazla gri yaka çalışan görüyoruz. Arkadan yetişen genç sayısının eskiye nazaran çok daha az olması, gri yaka açığını önümüzdeki yıllarda kritik bir hale getirecek gibi görünüyor. Aslında şimdiden usta bulmakta bile zorlandığımız gerçeğine bakarak, bu açığın başlamış olduğunu söyleyebiliriz. 

YETENEKLER DE HIZLA EVRİMLEŞİYOR

Evrim kuramına göre, ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan; değişime en iyi adapte olabilendir hayatta kalanlar… 

Konuştuğum İK uzmanlarından ve şirket yöneticilerinden aldığım cevaplara göre, yeni bilgi üretimi ile bilgilerin kullanılabileceği alanlar büyük bir hızla arttı. Bu durum bilgiyi en iyi şekilde kullanmak ve değişime adapte olabilmek için yeteneklerin de hızlı bir şekilde evrimleştiğine işaret ediyor. 

GÖÇ ÖNEMLİ BİR SEBEP

İş dünyasında yaşanan yetenek açığının bir diğer sebebi olarak da becerileri güçlü çalışanların göç etmesi gösteriliyor. Bu göç yurt dışına göç şeklinde olduğu gibi, yurt içinde büyük şehirlere olan yoğun hareketlilik olarak da karşımıza çıkıyor. Bu durum şirketlerin, ülkemizde ya da bölgelerinde sahip olduğu ve zor bulunan yetenekleri kaybetmesi riskine işaret ediyor. Tam da bu noktada çalışanların, sürekli gelişmeye öncelik vermesi, ihtiyaç duyulan yeteneklerin takibi ve uyumu öne çıkmakla birlikte, işverenlerin de çalışanların yeteneklerini değerlendirebilecek alt yapıya sahip, çalışan beklentilerini anlayan bir yapıda olması gerekiyor. 

DİJİTAL DİJİTAL DİJİTAL

Dijital dönüşümün hız kazandığı günümüzde, yazılım geliştirme, yapay zeka, veri analitiği gibi alanlarda uzmanlaşmış yeteneklere olan ihtiyaç giderek artmakta. Yüksek nitelikli yazılım mühendisleri, veri bilimcileri ve yapay zeka uzmanlarına duyulan talep, mevcut yetenek havuzunu aşmakta. Türkiye’nin bu alanda yetişmiş insan kaynağına olan talebi karşılayabilmesi için eğitim ve istihdam politikalarında önemli değişiklikler yapılması gerekiyor. İkinci önemli alan ise sağlık sektörü. Özellikle uzman doktorlar, hemşireler ve sağlık yöneticileri gibi pozisyonlarda nitelikli personel eksikliği yaşanıyor. Sağlık hizmetlerine olan artan talep, nitelikli sağlık personeline duyulan ihtiyacı artırıyor. 

Yetenek açığının yoğun olarak görüldüğü üçüncü sektör ise inşaat ve mühendislik sektörleri. Türkiye’de devam eden altyapı projeleri ve kentsel dönüşüm çalışmaları, inşaat mühendisleri, mimarlar, şantiye şefleri gibi pozisyonlarda nitelikli personel ihtiyacını artırıyor. Ancak, bu sektörlerde nitelikli iş gücü yetiştiren eğitim programlarının yetersiz olduğu ve mevcut iş gücünün talebi karşılayamadığı da açık bir gerçek. Son olarak, e-ticaret ve perakende sektörleri de yetenek açığıyla karşı karşıya. E-ticaretin ve dijital pazarlamanın hızla büyüdüğü günümüzde, bu sektörlerde dijital pazarlama uzmanları, e-ticaret yöneticileri ve veri analitikçileri gibi pozisyonlarda nitelikli personel eksikliği yaşanıyor. 

TALEP EDİLEN BECERİ SETLERİ DEĞİŞİYOR

İşverenlerin aradığı niteliklere sahip çalışanları bulma konusunda yaşadıkları zorluklar, iş arayanların istedikleri işi bulmalarını engelleyen bir faktör.  Özellikle teknolojik ve dijital dönüşüm sürecinde, işverenlerin talep ettiği beceri setleri sürekli olarak değişiyor. Bu durum, iş arayanların beceri setlerini sürekli olarak güncellemelerini ve geliştirmelerini gerektiriyor. 

EĞİTİM VE BECERİ UYUŞMAZLIĞI

Türkiye’deki eğitim ve iş gücü geliştirme programlarının, malum yetenek açığını kapatmaya daha fazla odaklanması gerekiyor. İşverenin aradığı çalışanı bulamamasında ilk sebep yetenek açığı. Ardından eğitim ve beceri uyumsuzluğu geliyor. Üniversitelerden mezun olanlar ile iş piyasasının ihtiyaç duyduğu beceriler arasında uyumsuzluk olması, işverenlerin aradıkları niteliklere sahip adayları bulmalarını zorlaştırıyor. Bu durum, özellikle teknik ve dijital beceriler konusunda kendini göstermekte. Bir diğer sebep de yüksek nitelik beklentileri. Bazı şirketler, adaylardan oldukça yüksek nitelikler ve tecrübeler beklemekte. Bu beklentiler, iş piyasasındaki gerçeklerle örtüşmediğinde, uygun adayları bulma süreci uzuyor ve zorlaşıyor.